[]


مزینان، زادگاه خاندان شریعتی (۱۳۱۲ تا ۱۳۵۶)

photo_2016-02-27_12-41-17

 

مزینان، زادگاه خاندان شریعتی

نشانی :‌ مزینان حاشیه کویر نمک مزینان سی کیلومتری سبزوار

شریعتی از بدو تولد تا پایان عمر ( یک ماه قبل از سفر) رفت و آمد و سکونت در این روستا را رها نکرد.  شیخ قربانعلی عموی شریعتی به تعبیر شریعتی سنت نشکست و روحانی این روستا باقی ماند و پس از فوتش در سال 1354  فرزندش شیخ محمود شریعتی به سنت پدر وفادار ماند و در روحانی این روستا شد.

شریعتی خود در باره روستای مزینان می گوید:

«…روستای محبوب من! مزینان! ای گرسنه‌ی ژنده‌پوش مغموم که بر حاشیه‌ی خشک و تشنه‌ی کویر افتادهای! ای نجیبزاده‌ی بزرگواری که قربانی ستم ایامی و رنجور فقر و محکوم ویرانی و فراموشی و شرف تبار و شکوه تاریخت مستمندی را بر تو روا نمیدارد. ای کوه و کویر و ارگ و بازار و مدرسه و رباط و سرچشمه و قبرستانی که همه از اجداد من سخن میگویید و یادگار عصمت اعصارید؛ اعصار سرشار از ایمان و لبریز از آرامش و یقین و طهارتی که در زیر منجلاب این تمدن کثیفی که در آن، تنها وقاحت و حقارت و نیرنگ و قساوت خوب میپرورند، برای همیشه مدفون شدند و عصری آمد که خورشیدش از مغرب میتابد و اشعه‌ی سیاهش همچون چنگال هول‌آور دیو بر سرزمین اهورایی ما سایه افکنده است و قندیلهایی را که در آن عصیر زیتون شرقی میسوخت و از آن خدا تابان بود خاموش کرد.

ای در و دیوارهای شکسته، خانههای گلین، مزرعههای غبارگرفته و کوچه‌باغهای اندوه‌بار همیشه پاییزی و شما مردم نیرومند و هوشیار و مغروری که اینک گرسنگی آوارهتان کرده است و به بردگی شهرهای روسپی‌خسب تهران و گرگان و… تان برده است! و تو ای مسینان! ای نام اهورایی که از بزرگی عصر مزداپرستی حکایت میکنی و اکنون، پیران شکسته و زنان چشم‌به‌راه و کودکان بیپناهی را در خود داری که پدران، شوهران و پسرانشان به جست‌وجوی نان تو را که تهیدست ماندهای ترک کردهاند. چقدر شما را دوست میداشتم و شما میدانید که علی‌رغم زندگی، چه تعصبی داشتم که یک روستایی راستین بمانم و به شما وفادار باشم.

و تو ای شهر شهادت!  » ( آثار گوناگون م.آ 35)


کاهک، محل تولد علی شریعتی (از بلوک مزینان ۱۳۱۲)

scan0004

 

روستای کاهک (منزل مادری)

نشانی: حاشیه کویر مرکزی نمک مزینان، روستای کاهک

پنج‌شنبه دوم آذرماه، در حاشیه‌ی کویر مرکزی نمک، در روستای کاهک (خانه‌ی مادری، زهرا امینی)، مرز خراسان رضوی امروز، در کنار مزینان (خانه‌ی پدری، محمدتقی شریعتی مزینانی)، از توابع سبزوار، زاده شد. پدر و اجداد او در شمار عالمان دینی بودند (با گرایش به حکمت اسلامی). استاد محمدتقی پس از اتمام تحصیل در حوزه‌ی علمیه‌ی مشهد، در این شهر مقیم شده بود و خانواده وی در ایام فراغت به روستا بازمی‌گشتند، از این رو مادر علی ترجیح داده بود که برای وضع حمل به روستای خود بازگردد.

 

 


زندان قزل قلعه: نقطه آغاز (دستگیری ۱۳۳۶)

زندان قزل قلعه یا قزل قلاع (قلعه سرخ)

این بنا از جمله بناهای دوران قاجار است که در خارج از دروازه یوسف آباد و در زمین‌های جلالیه در ده امیر آباد قرار داشته است. در دوران قاجار به عنوان مکانی که مورد استفاده مسافرین و کاروان‌های بوده است که از زنجان و گیلان و همدان و گلپایگان عازم پایتخت بودند. در زمان رضا شاه نیز به عنوان انبار مهمات و وسایل اسقاطی مورد استفاده قرار می‌گرفت. پس از کودتای ۲۸ مرداد این کاروانسرا با دیوارهای بلند کاه گلی اش زندان می‌شود و محلی که به نگهداری اسب و قاطر مسافران کاروانسرا اختصاص داشت بدل به سلول انفرادی می‌شود. این زندان تا سال ۱۳۵۰ دائر بوده است و دوسال پس از انقلاب به تره بار تبدیل می‌شود.


منزل مسکونی پدری، مشهد (۱۳۲۸تا ۱۳۶۴)

 

منزل استاد شریعتی در مشهد 

نشانی : خیابان تهران(امام رضا)- کوی فرهنگ، نبش کوچه مشار.

استاد شریعتی از سال 1328 این خانه را خریداری می کند و همراه با خانواده اش در این خانه مستقر می شود. شریعتی ایام جوانی خود را قبل از رفتن به اروپا در سال 1337 در این خانه گذرانده است. پس از بازگشت به ایران(1342) نیز همراه با همسر و فرزندانش به مدت یکسال در قسمت جنوبی همین خانه مستقر می‌شود. این ساختمان در سال 1364 توسط استاد محمد تقی به فروش رفت و امروزه به جای آن مغازه های بلور فروشی سر برداشته‌اند.


دبستان ابن یمین، مشهد (۱۳۱۹ تا ۱۳۲۷)

IMG_9037

دبستان ابن یمین

نشانی : خیابان ابن سینا (نبش چهار راه کوی دکترا )   

شریعتی از سال 1319 وارد این دبستان می شود و تا سال 1327 تحصیلات ابتدای خود را می گذراند. تاریخ تأسیس این مدرسه ۱۳۱۴ است و امروزه به نام دبیرستان شاهد حکمت تغییر نام داده است.


کانون نشر حقایق اسلامی، مشهد (۱۳۲۳ تا ۱۳۴۴)

۳۹

کانون نشر حقایق اسلامی

نشانی: مشهد، خیابان شاه رضا( خیابان آزادی) کوچه چهارباغ

کانون نشر حقایق اسلامی پس از شهریور بیست توسط استاد محمد تقی شریعتی و طاهر احمدزاده تاسیس یافت. در ابتدا جلسات این کانون به شکل سیار و در منازل علاقه مندان تشکیل می شد و از سال 1324 در آدرس ….مستقر می شود. در اتاق های بالای ساختمانی که امروزه مغازه فروش تولیدات پلاستیکی است. از سال 1347 به کمک اعضای کانون و پشتیبانی مالی خیرین دوستدار این کانون(آقایان رحیمییان، یزدانیان و…) ساختمان جدیدی در همین کوچه ساخته می شود و جلسات کانون در این ساختمان برگزار می شده است. با ممنوع شدن فعالیت های کانون نشر حقایق اسلامی کمی بعد از انقلاب اسلامی، این ساختمان متروکه می شود و امروزه آثاری از آن به جا نمانده. شریعتی از نوجوانی(از 1327) به عنوان فرزند شریعتی و یکی از شاگردان پدرش در ساختمان قدیمی کانون و نیز ساختمان جدید  در نشست های متعدد این مکان فرهنگی تردد داشته است. کانون نشر حقایق اسلامی در سال 1344 توسط ساواک بسته و ممنوع الفعالیت می شود. 


دبیرستان فردوسی، مشهد (۱۳۲۷ تا ۱۳۲۹)

دبیرستان فردوسی

نشانی:خیابان ارگ پهلوی(امام خمینی)خیابان دانش غربی

شریعتی دوران تحصیلی متوسطه خود را در این دبیرستان گذرانده است. دبیرستان فردوسی همجوار کافه داش اقا قرار داشته است. امروزه نام این دبیرستان دکتر شریعتی است و نام خیابان شاهرضا به خیابان امام خمینی تغییر یافته است.


قهوه خانه داش آقا، مشهد (۱۳۳۱ تا ۱۳۳۸)

قهوه خانه داش آقا

نشانی : مشهد، خیابان ارگ مشهد(امام خمینی)کوچه سینما ایران. در کنار کاروانسرای قدیمی و نزدیک باغ ملی و سینماها

پاتوق شریعتی و رفقایش در سالهای سی. قهوه خانه داش آقا نوعی کافه نادری مشهد بوده است. داش آقا (میرعلی اکبر تبریزیان،متولد 1285-1362 تبریز که در 5 سالگی به مشهد می اید.) و کافه خود را در تیمچه نصیربیگ در دهه سی باز می کند. در کنار کاروانسرای قدیمی و نزدیک باغ ملی و سینماها .و کافه اش پاتوق مصدقی ها بوده.و شاعران خراسانی از جمله اخوان ثالث و محمد قهرمان، فریدون مژده، محدث، قدسی. داش آقا اگرچه تحصیلات بالایی نداشته ولی از علاقه مندان به شعر خراسان بوده است. دکتر شفیعی کدکنی کافه داش آقا را از مهمترین مراکز روشنفکری مشهد می داند. داش آقا در تاریخ انجمن های ادبی و حرکت های روشنفکری مشهد در دهه سی و جهل مطرح و موثر بوده است. خانه شاعران خراسان بود. با آتش سوزی در سرای نصیر بیک به قهوه خانه آسیب می رسد و با سکته داش آقا قهوه خانه از فعالیت باز می ماند. کافه داش آقا در کنار کافه چمن و کافه اتحاد و کتابفروشی برومند و آزاد مهر، از محافل فرهنگی دهه سی و چهل بوده اند. به تعبیر کدکنی جایی برای انقلابیون شکست خورده بعد از کودتای 28 مرداد(سال های 33-34)


دانشسرای مقدماتی ، مشهد (۱۳۲۹ تا ۱۳۳۱)

IMG_9007

دانشسرای مقدماتی

نشانی : خیابان دانشسرا (شاهرضا سابق)، نبش سناباد ۳۵ 

شریعتی از سال 1329 و با به پایان بردن سیکل اول دبیرستان (کلاس نهم نظام قدیم) به دانشسرای مقدماتی(تربیت مقدم) وارد می شود و در سال 1331 با اتمام دوره دانشسرا به استخدام اداره فرهنگ مشهد در می آید. نام این دانشسرا امروزه به مرکز آموزشی نیروی انسانی تغییر یافته است.

تصاویر

(بیشتر…)


تدریس در دبستان کاتب پور، مشهد (۱۳۳۱ تا ۱۳۳۴)

حکم-آموزگاری-مدرسه-کاتب-پور

اولین تجربه تدریس در کلاس پنجم دبستان

نشانی : مشهد، خیابان احمد آباد

«…علی شریعتی در  سال ۱۳۳۱ پس از فارغ التحصیلی از دانشسرای مقدماتی از مهر ماه همان سال به استخدام وزارت فرهنگ در آمد و به تدریس در دبستان کاتبپور احمد آباد مشغول شد. شریعتی در این دبستان معلم کلاس شش پایه‌ی ابتدایی بود هر چند احمد آباد فاصله زیادی با مشهد نداشت، از آنجا که سرویس منظمی در این مسیر وجود نداشت، شریعتی تصمیم گرفت دوچرخه‌ای بخرد. او به عنوان تنها معلم روستا ، قرار بود که کل هفته را به تدریس در مدرسه بپردازد…»*

———————————————

*به نقل از “شریعتی مسلمانی در جستجوی ناکجا آباد” علی رهنما، انتشارات گام نو