[]


ویژه‌نامه (گاهنامه‌ی محراب ـ ۱۳۵۹)

ویژه‌نامه محراب

گاهنامه‌ی محراب در ۱۳۵۹توسط جمعی از روشنفکران مذهبی به سردبیری مجید شریف به چاپ رسید و تا سه شماره به حیات خود ادامه داد و سپس دچار ممیزی شد.

در معرفی این گاهنامه در شماره‌ی یک آن می‌خوانیم: «آرزو می‌کنیم محراب مکتوبی باشد برای همه‌ی نمازهای پاک قلم‌های آزادی که «اسلام» و «ایران» و «آزادی» را خون می‌خورند و خون می‌چکند.» و در ادامه: «به هیچ حزب و دسته و گروه و سازمانی جز اسلام و انسان وابسته نیستیم… و معتقدیم که اسلام راستین از ابراهیم آغاز می‌شود، در محمد به کمال می‌رسد و با علی و فرزندانش تداوم می‌یابد و در چهره‌ی ابوذر می‌درخشد و در صدا و کلام و قلم و زندگی ابوذر تنهای زمانه‌مان، دکتر علی شریعتی، تحلیل و تبیین و تفسیر می‌شود. این هم موضع‌مان.»

اشخاصی که در شماره‌ی اول محراب، که ویژه‌نامه‌ی دکتر شریعتی است، قلم زده‌اند عبارتند از: طاهر احمدزاده، حسن توانائیان فرد، استاد علی تهرانی، دکتر علی‌اصغر حاج‌سیدجوادی، پرویز خرسند، پوران شریعت‌رضوی، احسان شریعتی، سوسن شریعتی، بتول شریعتی، مجید شریف، علی غضنفری، عباس فرح‌بخش، و ابوذر ورداسبی. کارهای هنری و گرافیک این مجله بر عهده‌ی محمدرضا شریفی‌نیا و آزیتا حاجیان بوده است.

 

نظری به مواضع اصولی معلم شهید | ابوذر ورداسبی (گاهنامه محراب ـ ۱۳۵۹)


ویژه نامه سومین سالگرد شهادت دکتر شریعتی (مجله اتحاد جوان ـ ۲۴ خرداد ۱۳۵۹)

ویژه‌نامه‌ی سالگرد شهادت دکتر شریعتی

منبع: مجله‌ی اتحاد جوان (شماره‌ی ۲۸)

تاریخ: ۲۴ خرداد ۱۳۵۹

ویژه نامه اتحاد جوان در سومین سالمرگ شریعتی منتشر شده است

 

اتحاد جوان pdf


شریعتی معلم انقلاب | احمد تمیم (جوانان امروز ـ خرداد ۱۳۵۹)

178

شریعتی معلم انقلاب

منبع: مجله جوانان امروز

تاریخ: ۱۹ خرداد ۱۳۵۹

مجله جوانان امروز یادداشت کوتاهی از شریعتی با نام «آزادی خجسته آزادی» و مقاله‌ای از احمد تمیم داری تحت عنوان «شریعتی معلم انقلاب» و گزارش کوتاهی از زندگی شریعتی به چاپ رسانده‌است.

 

جوانان امروزPDF


شریعتی و راه او؛ آیت الله سید محمدجواد موسوی غروی (اصفهان ـ اردیبهشت ۱۳۵۹)

Javad_gharavi

شریعتی و راه او

علامه حکیم آیة الّله سید محمد جواد موسوی غروی

تاریخ: ۲۶ اردیبهشت ۱۳۵۹

متن ویرایش شده خطبه نماز جمعه

متن حاضر، متن ویرایش شده خطبه نماز جمعه علامه حکیم آیت الله سید محمد جواد موسوی غروی در ۲۶ اردیبهشت ۱۳۵۹ در شهر اصفهان است. آیت الله غروی از چهره های روحانی مدافع اندیشه های شریعتی از دهه ۵۰ است که پس از انقلاب نیز به دلیل مشاهده نقدها به شریعتی در خطبه نماز جمعه خود در اصفهان در سومین سالگرد شهادت دکتر شریعتی به دفاع از او پرداخت.

(بیشتر…)


بیانیه‌ی سازمان مجاهدین انقلاب اسلامی به‌ مناسبت گرامیداشت سالروز شهادت شریعتی (خرداد ۱۳۵۹)

بیانیه‌ی شماره ۶۶ سازمان مجاهدین انقلاب اسلامی بمناسبت گرامیداشت سالروز شهادت معلم شهید دکتر علی شریعتی

خرداد ۱۳۵۹

بسم الله الرحمن الرحیم

… و من یخرج من بیته مهاجراً الی الله و رسوله ثم یدرک الموت فقد وقع اجره اعلی الله …

(نساء ـ ۱۰۰)

اکنون در آستانه‌ی سومین سالروز شهادت مردی ایستاده‌ایم که خود کاشف عظمت هجرت در تعالی انسان و رشد تمدن‌ها بود. شهیدی که زیباترین و پرمحتوی‌ترین عبارات را درباره‌ی «هجرت» و «شهادت» به فرهنگ اسلام عرضه کرد و خود در هجرت به شهادت رسید.

این شهید اندیشمند، وقتی بار سنگین خفقان شاهنشاهی حرکتش را در بند کشید، خویش را به ناچار از خروش افتاده نپسندید و همچنان که خود گفته بود «سلاح عظیم و دگرگون‌کننده‌ی هجرت را بر شانه‌ گذارد و «مهاجراً الی‌الله» رفت تا «مرحله‌ی تازه‌ای» را آغاز نماید».

نقش شریعتی در جامعه‌ی ستم‌زده‌ی ایران و خدماتش به اسلام چه در زمان حیات و چه پس از شهادتش در غربت مورد بحث و بررسی‌های یک جانبه‌ی فراوان و متضادی قرار گرفته است. بسیار کسان و گروه‌ها با «بت» درست کردن از این دانشمند متعهد به اسلام و ایثارگر به امت اسلامی، خواستند تا مقاصد سوء خویش را زیر نام بلند او به صحنه کشانند و با بهره‌گیری مغرضانه از برخی گفتارها و اندیشه‌های وی بر خود «قبای سبز سلامت» بپوشانند. اشخاص و اقشار دیگری نیز به دلیل ذهن کور و متعصب جاهلانه‌ی خود و حتی به تحریک و حمایت ساواک به ویرانی وی کمر بستند و در این راه از هیچ دروغ و تهمت و فحش و دغلکاری کوتاهی ننمودند. جالب آن که در این جناح از چپ ماتریالیست تا ساواکی گرفته و از مردم عامی تا بعضی افراد روحانی‌نما و همچنین روشنفکران متجدد و غربی با هم و هم جهت بودند.

(بیشتر…)


شریعتی درد را بمردم شناساند | غازی الحسینی (روزنامه جمهوری اسلامی ـ ۲۹ خرداد ۱۳۵۹)

شریعتی درد را بمردم شناساند

غازی‌الحسینی

مسئول دفتر الفتح در تهران

منبع: روزنامه جمهوری اسلامی

تاریخ: ۲۹ خرداد ۱۳۵۹

 

ملاقات با غازی‌الحسینی را در سفارت فلسطین به آن خاطر در برنامه‌های تدارکاتی‌مان برای تهیه‌ی ویژه‌نامه شهادت دکتر شریعتی گنجاندیم که بهانه‌ای برای گفتن از تأثیر شریعتی بر جهان بیرون از مرزهای ایران و در محدوده‌ی اسلام و علاقه‌ی این تأثیر به عبور از مرزهای اسلام، به میان نهضت‌های سراسر جهان و نفوذ افکار شریعتی در طرز فکر و برخورد رهبران و شاید اعضای کانون‌های انقلاب در نقاط مختلف جهان فراهم آوردیم تا با تکیه‌ای که بر گسترش محدوده‌ی انتشار افکار شریعتی داریم راه‌گشای حرکت و کوششی دوباره برای انجام این مهم و برای رساندن بهره افزون‌تر از افکار ایدئولوژیک و انقلابی شریعتی به نهضت‌ها و در نتیجه معرفی او به جهان و خدمت به پیشبرد اهداف نهضت‌های اصیل شده باشیم.

غازی‌الحسینی در حالی که قراین حاکی از آماده شدنش برای حرکت بسوی بیروت بود صمیمانه پذیرای‌مان شد و از شریعتی، انقلاب ایران و اوضاع فلسطین برایمان حرف زد. آنچه می‌خوانید متن تنظیم شده‌ی حرف‌های اوست که کم و زیاد آن را نسبت به اصل حرف‌هایش باید به گردن مترجم سفارت فلسطین بگذاریم که در القاء گفته‌های او با وجود عدم آشنائی کامل به فارسی سعی فراوان کرد.

غازی سخنان خود را با اشاره‌ای به آغاز آشنائی فلسطینی‌ها با ایران و انقلاب ایران آغاز کرد و گفت:

(بیشتر…)


نظری به مواضع اصولی معلم شهید | ابوذر ورداسبی (گاهنامه محراب ـ ۱۳۵۹)

نظری به مواضع اصولی معلم شهید

ابوذر ورداسبی

منبع: گاهنامه محراب (شماره اول)

تاریخ: ۱۳۵۹

 

در این شرایط حساس تاریخی، که خلق ما درگیر مبارزه با امپریالیسم امریکاست و میهن و مکتب از هر سو در معرض توطئه‌های امپریالیسم جهان‌خوار و ارتجاع غدار و سازشکاران مکار است و در اکثرموارد حقوق حقه مستضعفین، در سایه شوم توجیهات انحرافی از مذهب، پایمال می‌گردد و شیره‌ی جانشان بوسیله طبقات ارتجاعی استثمارگر مکیده می‌شود، ضرورت شناخت و بازشناسی اندیشه‌های شریعتی و درک مواضع اصولی مکتبی وی بیش از پیش احساس می‌شود.

و اگر در نظر آوریم که امروز افراد و گروه‌ها، هر یکی از پایگاه‌هائی گوناگون با افکار معلم شهید برخورد می‌کنند، این ضرورت و نیاز را دو چندان بیشتر احساس می‌کنیم.

بسیاری از مرتجعین و قشریون و آنهایی‌که درد مکتب و مردم ندارند و حتی روح‌شان را به ارباب «زر و زور و تزویر» فروخته‌اند، موذیانه و تحت عنوان تجلیل از معلم شهید چنین وانمود می‌کنند که با شریعتی هم موضع و هم‌فکر هستند.

عده‌ی زیادی نیز که تا این لحظه بر سر دوراهی اسلام و ارتجاع و خلق و ضد خلق فرومانده‌اند، خود را مدافع موضع مکتبی شریعتی می‌دانند.

محافل ارتجاعی، که با قدم زدن در مسیر سرمایه‌داری خون‌خوار و جهان‌خوار می‌خواهند خشم و خروش توده‌ها را در کانال‌های انحرافی و شکست‌طلبانه بیندازند، تضاد شریعتی با روشنفکران۱ و یا مارکسیست‌ها را مطلق می‌کنند و به اذهان ساده‌اندیش می‌باورانند که از نظر معلم شهید عامل اصلی گرفتاری‌ها و دزدهای جامعه ما روشنفکران و یا کمونیست‌ها هستند و بعکس عده زیادی نیز با مطلق کردن تضاد شریعتی با روحانیون باین نتیجه می‌رسند که وی از بنیاد و بطور کامل روحانیت را نفی کرده و با یکایک آنان سر ضدیت و مخالفت داشته است.

شگفت اینکه هر دو دسته برای اثبات این برداشت‌های متضاد و انحرافی به سخنان و آثار معلم شهید استناد می‌کنند و حجت درستی ادعای خویش قرار می‌دهند.

در یک تحلیل دقیق و درست باید گفت که شریعتی از زندگی معیار و میزان داشته است به بیان دیگر، ما در هرچه شک کنیم در این شک نتوانیم کرد که شریعتی خط اصولی مبارزه را قاطعانه و صادقانه تحلیل و تعقیب کرده است. و چنان‌که می‌دانیم خط اصلی مبارزه‌ی با «زر و زور و تزویر» است. مبارزه با قاسطین و ناکثین و مارقین تاریخ، پر پیدا است کسی که در مسیر اصلی و اصولی مبارزه حرکت کند و دوستان و دشمنان واقعی مردم و مکتب را بدرستی و با تکیه بر بصیرت و بینائی باز شناسد و موشکافانه ماهیت و عملکردهای گوناگون آنان را مورد بررسی و تجزیه و تحلیل قرار دهد نمی‌تواند تضاد خویش را با روحانیت و یا مارکسیست‌ها و یا روشنفکران مطلق کند.

خط اصیل مکتبی شریعتی بما می‌آموزد که «روحانیت اگر نیاز زمان را درک کند، نیاز طبقات محروم را درک کند، تضاد طبقات را حس کند ـ استثمار را بفهمد، فقه را از محدوده یک عده پولدارها بیرون آورد،»۲ و در یک کلام با «زر و زور و تزویر» به مبارزه برخیزد و بطور نسبی علی‌وار زندگی کند و علی‌وار کار و تولید کند مشروعیت دارد و شایسته حرمت و حمایت است. والااصرو بار سنگینی بر دوش اسلام و مسلمین می‌باشد. شریعتی در این زمینه با مرحوم آیت‌الله نائینی متفکر و مجتهد بزرگ شیعه هم عقیده است که «ظلم شیعه استبداد دینی و علمای سوء بر ضعفای شیعه بیش از ظلم سپاه یزید بر امام حسین است.»

محافل واپسگرا، امروز بمردم چنین تلقین می‌کنند که گویا همیشه روشنفکران عامل و مجری سیاست‌های استعماری بوده‌اند و از روحانیون هیچ‌یک در خدمت امپریالیسم و استعمار قرار نگرفته‌اند و در تامین مقاصد آنان کوچک‌ترین نقشی نداشته‌اند!

و حال آنکه امام خمینی تصریح می‌کند «اگر معممین ساختگی و روحانی‌نماهای بی‌حیثیت در جامعه ساقط شده نتوانند مردم را بفریبند دستگاه جبار هیچگاه موفق باجرای نقشه‌های شوم استعمارگران نخواهد شد.»

و «ما پیش از هر کار لازم است تکلیف خود را با روحانی‌نماها که امروز از خطرناک‌ترین دشمن برای اسلام و مسلمین محسوب می‌شوند و بدست آنها نقشه‌های شوم دشمنان دیرینه‌ی اسلام و دست‌نشاندگان استعمار پیاده و اجرا می‌گردد، روشن سازیم و دست آنها را از حوزه‌های علمیه، مساجد و محافل اسلامی کوتاه کنیم تا بتوانیم دست تجاوزکار استعمار و مخالفین اسلام و قرآن کریم را قطع کرده، از استقلال و صیانت کشورهای اسلامی و ملت اسلام دفاع نماییم.»۳

در مورد روشنفکران، شریعتی با کنار گذاردن مفهوم بورژوائی روشنفکری، درک و تحلیل تازه‌ای بدست می‌دهد و آنان را کسانی می‌داند که «رسالت خدائی و پیامبرانه را در جامعه‌ی انسانی و در جریان تاریخ بر دوش دارند.»

و «روشنفکران برخلاف انتلکتوئل‌ها یک گروه مشخص و دارای پایگاه اجتماعی ممتاز نیستند. روشنفکران برخلاف انتلکتوئل‌ها از نظر طبقه اجتماعی در برابر یا در کنار توده مردم و عوام‌الناس قرار نمی‌گیرند، زیرا روشنفکری، یک صفت بارز معنوی در انسان است نه یک فرم اجتماعی مشخص روشنفکران الزاماً تحصیل‌کرده و دانشمند نیستند و میان انتلکتوئل و روشنفکر رابطه‌ی دوجانبه عموم و خصوص من‌وجه وجود دارد …»۴

بنابراین براساس خط اصولی شریعتی روشنفکران یک تیپ یا قشر ممتاز اجتماعی نیستند که در برابر صنف یا گروه اجتماعی دیگری بنام روحانیون قرار بگیرند و اساساً در اسلام صنف یا گروهی که از وضعیت اجتماعی ممتازی برخوردار باشد، وجود ندارد.«تنها جائی که واقعاً تاریخ نشان می‌دهد که تخصص وجود ندارد، در حول و حوش پیغمبر است که شما تخصص اجتماعی نمی‌بینید، یعنی تمام مسلمانان در آن واحد مرد عمل و اندیشه و ایمان و مبارزه، و مرد کار در صحرا، و مرد زراعت، و مرد اجتماعی، و مرد حقوق، و مرد مسجد، و مرد عبادت و مرد سیاست می‌باشد، که خود پیغمبر، یکی از نمونه‌هایش است. شما نمی‌توانید «تیپ» برایش معین کنید که او چه تیپ آدمی است؟ تیپ کارگره؟ تیپ رزمنده است؟ تیپ تاجره؟ تیپ خانواده دوست و اهل خانواده و پدر خوب و شوهر خوب است؟ یک تیپ اجتماعی، سیاست‌مدار و مردم‌دار و مرجعی که بنشیند و همه بیایند مشکلات‌شان را بگویند، این تیپی است؟ یک تیپ اقتصادی، یک تیپ رهبر سیاسی ـ نظامی، یا یک آدم زاهد و عارف و خودساز و درون‌گرا و اینهاست؟ اینها را نمی‌توانم در شخصیت او تفکیک کنیم.۵

در برخورد با مارکسیسم، شریعتی برغم فراز و نشیب‌های زمانه و ضربه‌ی اپورتونیست‌های چپ‌نما، هرگز خط اصولی و ضد امپریالیستی و ضد سرمایه‌داری را فراموش نکرده و تغییری در تضاد اصلی‌اش ایجاد ننموده، دشمن اصلی همچنان امپریالیسم و نظام پلید سرمایه‌داری می‌باشد.

شریعتی امپریالیسم را خصم و مارکسیسم را در مبارزه‌ی ضد امپریالیستی و ضد سرمایه‌داری رقیب اسلام می‌داند. پس از ضربه‌ی منحرفین چپ‌نما و رهائی از زندان گفته است که «مبارزه‌ی خصم (امپریالیسم) با یک حقیقت و قدرت (اسلام) مبارزه‌ی اصولی است، یعنی اختلاف و تضاد در هدف‌هاست، در مبانی است، در مقاصد است. اسلام در برابر استعمار، در برابر امپریالیسم جهانی، یک چنین رابطه‌ای دارد، یعنی رویاروئی دارد. این می‌خواهد که آن نباشد و آن می‌خواهد که این نباشد و ریشه‌کن شود، زیرا در اصول، در آرمان‌ها و در هدف‌ها با هم تضاد دارند، آن به نجات و آزادی و کمال انسان و به صلح و عدالت می‌اندیشد و این به استثمار خلق‌ها و ملت‌ها و به حق‌کشی و نابود کردن انسان و به تبدیل انسان به یک خوک مصرف‌کننده، یا به یک کارگر استثمارشونده و یا یک برده‌ی سیاسی. بنابراین تضاد این دو، تضادی اصولی است. از طرف دیگر همین اسلام ـ که در جامعه‌ی امروز و در نسل امروز، یک دعوت فکری و جذب‌کننده‌ی نسل جوان و روشنفکر است ـ خود بخود با ایدئولوژی دیگری که همین هدف‌ها را شعار خودش قرار داده است و مدعی همین آرمان‌ها است، تضاد پیدا می‌کند. این تضاد، تضاد دو رقیب است، نه دو خصم، دو رقیبی که در آرمان‌ها و شعارها با هم مشترکند، اما در شکل دعوت، در طرح مسائل، این، آنرا غلط می‌شمارد و باطل و آن، این را غلط می‌خواند و باطل۶ و در این جدال و برابری‌خواهی و در این رقابت است که صداقت و لیاقت هر کدام، برای تحقق شعارهایشان و میزان راستی و صدق و ارزش‌شان، مشخص خواهد شد و واقعاً استعدادشان برای این‌کار در زمان، معین خواهد گردید.۷

و «در اینجا (در رابطه با امپریالیسم) درگیری سیاسی و نظامی و اقتصادی است و در آنجا (در رابطه با مارکسیسم)، درگیری علمی و فکری و ذهنی است.»۸

چنان‌که می‌بینید از نظر شریعتی، درگیری نظامی با برخورد قهرآمیز و مسلحانه با امپریالیسم امری طبیعی و اجتناب‌ناپذیر است اما تضاد و درگیری اسلام و مارکسیسم از آنجا که یک تضاد و درگیری علمی و فکری و ذهنی است راه حل مسالمت‌آمیز دارد و باید از هرگونه درگیری نظامی و راه حل قهرآمیز پرهیز نمود. با مارکسیسم درگیری عقیدتی و نبرد ایدئولوژیک داریم و با امپریالیسم درگیری نظامی و مبارزه سیاسی و اقتصادی.

جنبه دیگر فکر و موضع اصولی شریعتی در این زمینه، این است که اسلام وقتی می‌تواند حقیقت تفوق یابنده و ارجحیت و احقیت خود را بر مارکسیسم ثابت کند که در نوک پیکان مبارزات جهانی ضد استثماری قرار گیرد. در شرایط حاکمیت عام و بیدادگر امپریالیسم و تسلط خشن سیستم خون‌خوار سرمایه‌داری، با بحث آزاد و مناظره تلویزیونی نمی‌توان برتری و حقانیت یک طرز فکر یا ایدئولوژی را به اثبات رساند.(قابل توجه مدعیان بحث آزاد!).

!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!

۱ ـ منظور از روشنفکران در اینجا تحصیل‌کرده‌ها و درس‌خواندگان جدید است.

۲ ـ به مقاله‌ی تخصص نگاه کنید.

۳ ـ آوای انقلاب گزیده‌هائی از نامه‌ها، اعلامیه‌ها و نطق‌های امام خمینی، ص۱۶۸

۴ ـ بازگشت به کدام خویش ص۱۵۵

۵ ـ تخصص ص ۴ و ۳

۶ ـ برای اطلاع دقیق‌تر و بیشتر در این زمینه به کتاب «آموزش و تشریح اطلاعیه تعیین مواضع … » رجوع کنید.

۷ ـ خودسازی انقلابی مقاله‌ی چگونه ماندن ص ۱۷ ـ ۱۸ ـ ۱۹ همانجا ص ۳۲

 

ویژه‌نامه (گاهنامه‌ محراب ـ ۱۳۵۹)


روح نجات بخش | بی‌نام (هما ـ ۱۳۵۹)

166

 

روح نجات بخش

منبع: مجله هما

تاریخ: ۱۳۵۹

مجله داخل پروازی هواپیمایی ملی ایران شماره هفت خود را با چاپ عکس شریعتی برروی جلد و چاپ مقاله‌ای تحت عنوان، «نوری در ظلمت، فریادی در سکوت» به شریعتی اختصاص داده‌است. در صفحه داخلی این جمله را می‌خوانیم :

«روح نجات بخشی که در کالبد نسل جوان دمید و آن را حیاط و حرکتی تازه بخشید.»

 

مجله هماPDF


ویژه‌نامه دومین سالگرد شهادت دکتر شریعتی (سروش ـ ۳۱ خرداد ۱۳۵۸)

 

1

ویژه‌نامه دکتر شریعتی

منبع: مجله سروش (شماره ۸)

تاریخ: ۳۱ خرداد ۱۳۵۸

 

در دومین سال‌مرگ دکتر شریعتی مجله سروش به سردبیری پرویز خرسند، ویژه‌نامه‌ای را به دکتر شریعتی اختصاص داده است. در ابتدای این شماره  متن سردبیر به شریعتی پرداخته و تصویر روی جلد نیز توسط هوش آذر آذرنوش طرحی از شریعتی را به نمایش گذاشته است. ویژه‌نامه شامل اشعار و مقالاتی از:

(بیشتر…)


«روشنفکر و مردم از دیدگاه دکتر شریعتی»؛ بتول شریعتی ( خراسان ـ ۲۹ خرداد ۱۳۵۸)

 

روشنفکر و مردم از دیدگاه دکتر شریعتی

بتول شریعتی

منبع: روزنامه خراسان

تاریخ: ۲۹ خرداد ۱۳۵۸