[]


بیست و یکمین سالگرد شهادت دکتر شریعتی (خرداد ۱۳۷۷)

اقاجری

 دین و دموکراسی در اندیشه دکتر شریعتی

سید هاشم آغاجری

منبع:مجله آفتاب کویر

تاریخ: تابستان 1377

 بسم الله الرّحمن الرّحیم

گرامی می‌دارم یاد برادر عزیز معلم شهید و متفکر بزرگ جامعه اسلامی ایران دکتر علی شریعتی را و به همۀ خواهران و برادرانی که در این جلسه حاضرند خیرمقدم عرض می‌کنم و آرزو می‌کنم که این نشست و نشستهای مشابه زمینه‌ای باشد برای شناخت نسل جوان ما از اندیشه‌های دوران‌سازدکتر شریعتی و مبنایی باشد برای رشد و تعالی بیشتر و فراتر رفتن از آنچه که دکتر شریعتی برای ما به میراث گذاشته است. عنوان بحثی که امروز در خدمتتان خواهم داشت “دین و دموکراسی در اندیشۀ دکتر شریعتی” است.

(بیشتر…)


عالمان دینی و حکومت دینی (آفتاب کویر- ۱۳۷۷)

144

 عالمان دینی و حکومت دینی

  آقای محسن کدیور

 منبع: آفتاب کویر- ویژه‌نامه‌ی سمینار

  تاریخ: تابستان 1377

  یکی از نکات بحث انگیز اندیشۀ روانشاد دکتر شریعتی موضع وی دربارۀ روحانیت است. اگرچه نسبت بین روحانی و عالم دین عموم و خصوص من‌وجه است اما یکی از تلقی‌های رایج تز «اسلام منهای روحانیت» بی‌نیازی جامعه دینی از عالمان دین است. با استقرار حکومت دینی جایگاه عالمان دین و نسبت ایشان با حکومت دینی از حساسیت و اهمیت بیشتری برخوردار می‌شود. سؤال اصلی بحث تبیین نسبت عالمان دین و حکومت دینی و بررسی و نقد دیدگاه‌های ارائه شده در این زمینه است. در دو دهه اخیر در جامعه سه دیدگاه متفاوت در این مسئلۀ مهم ابراز شده است: دیدگاه تفریطی، دیدگاه افراطی و دیدگاه اعتدالی.   دیدگاه افراطی و تفریطی علی‌رغم تفاوت بنیادیشان مقصد واحدی است یعنی اخراج دین از عرصۀ اجتماعی.

دیدگاه اول: دین متولی رسمی ندارد. برداشت دینی آزاد است، حکومت دینی مطلوب حکومتی است بدون دخالت، ولایت و نظارت عالمان دین – دینداران خود، آزادانه جامعه را اداره می‌کنند. اشکال اصلی این دیدگاه این است که برداشت دینی مثل هر برداشت علمی و فنی دیگری ضابطه و معیار می‌طلبد. این معیارها را عرف اصل دین براساس منابع معتبر دینی مشخص می‌کند، نه یک مرجع رسمی و مقام حکومتی. اگر ما دست عالمان دین را از تفسیر و تبیین مضبوط دین کوتاه کنیم، آنچه در درجۀ اول آسیب می‌بیند اصالت و اعتبار اندیشۀ دینی است. واضح است که ضابطۀ عالم دینی نمی‌شود. وظیفۀ عالمان دین صلاحیت‌های علمی اوست نه لباس و منصب او، عالمان دین از گفتگو و سؤال و نقد استقبال می‌کنند. در رویاروئی اندیشه‌هاست که شکوفائی و ژرفائی فرهنگ دینی بروز می‌کند. ضیق صدر و سردی برخورد و کوته‌اندیشی برخی باعث نمی‌شود جامعه را ازبرکت وجود عالمان دین محروم کنیم و فتوا به «منها» دهیم.

دیدگاه دوم: دین بدون حکومت تمامیت خود را باز نمی‌یابد. حکومت دینی مطلوب حکومتی است که متولی آن عالم دینی باشد. حاکم دینی برای سوق دادن جامعه به سعادت اختیارات مطلقه دارد. حفظ نظام از احکام شرع نیز بالاتر است. عالمان دین موظف به حمایت و اطاعت و توجیه عملکرد حکومت هستند. اگرچه قدرت چنین حکومتی به واسطه در دست داشتن نهاد دین از حکومتهای غیردینی به مراتب بیشتر است، اما آنجا که حکومتهای دیگر درگیر مشکلات و مسائل متغیر هستند، بتدریج بقای حکومت توجیه‌های تازۀ دینی و مصلحت‌اندیشی‌های جدیدی اقتضاء می‌کند که نتیجۀ غیرقابل اجتناب آن این است که دین هزینۀ سیاسیت می‌شود. آنچه عالمان دین در این وادی از دست می‌دهند، نفوذ و اقتدار معنوی است. یعنی تنزل از مقام رفیع داوری و هدایتگری به بازیگری و روزمرگی.

دیدگاه سوم: جامعۀ دینی بدون عالمان دین محقق در حکومت دینی تبیین اهداف، ارزشها و ضوابط عام دینی، نظارت عالیه و انتقاد است. نقش نظارتی عالمان دین در حکومت دینی بالاترین ضمانت سلامت نظام دینی است. عالمان دین با بصیرت تمام سلوک عام جامعه را زیر نظر دارند و جز در موارد اضطراری و حیاتی درگیر جزئیات نمی‌شوند. عالمان دین ملجاء و پناهگاهی هستند که مردم در تظلمات از مشکلات حکومتها به آنان مراجعه می‌کنند. وجدان دینی بزرگترین ضامن حفظ کرامت و آزادی است. بزرگترین وظیفه عالمان دین رشد و تقویت و تعمیق وجدان و شعور دینی دینداران است. سوق دادن عالمان دین از این وظیفۀ خطیر به درگیری با جزئیات متغیر و روزمرگی‌ها از مصادیق «خسران» مبین است. یعنی از سرمایه خرج کردن، آن هم از دین که سرمایۀ اصلی دیندار است. تنزل عالمان دین از مقام رفیع نظارت عالیه به توجیه‌گری و جزئیات سقوط به وادی لم یزرع «دین دولتی» است. با استقلال نهاد تبیین دین از مناصب حکومتی، قداست، سلامت شمول و اقتدار معنوی دین حفظ می‌شود. اگر عالمان دین نباشند، اهداف ، ارزشها و احکام ثابت دین دست‌خوش تفسیرهای غیر معتبر می‌شوند و جامعه از دلسوئترین حامیان خود محروم می‌شوند.

متن حاضر خلاصۀ سخنرانی حجةالاسلام محسن کدیور در دانشگاه تبریز است که در تاریخ 25/3/76 و به مناسبت سالگرد زنده یاد شریعتی ارائه شده است. دیدگاه تفصیلی ایشان را انشاءا… در شماره‌های آینده به اطلاع خوانندگان عزیز می‌رسانیم. (راه نو)

خلاصۀ سخنرانی محسن کدیور در دانشگاه تبریز 25/3/76 سالگرد شریعتی


شریعتی از دیدگاه نسل جوان(آفتاب کویر- ۱۳۷۷)

فرشاد مومنی

                     شریعتی از دیدگاه نسل جوان

دکتر فرشاد مؤمنی

منبع: مجله آفتاب کویر- ویژه‌نامه سمینار: بررسی                                                           
تاریخ:  تابستان 1377

   خدمت همه‌ی استادان و سروران  خودم سلام عرض می‌کنم و خدا را شکر می‌کنم بخاطر توفیقی که نصیب من شد تا ادای دینی بکنم به مرحوم دکتر شریعتی و این زحماتی که می‌کشید نشان ‌دهنده‌ی حق‌شناسی جریان روشنفکری دانشجوئی است. امیدوارم منشاء خیرو برکت باشد. من فکر می‌کنم اگر بخواهیم یک تصویر کلی از ایده‌هائی که مرحوم دکتر شریعتی مطرح کرد و آثار و برکاتی که برای جامعه داشت شروع کنیم بی‌گمان باید نقطه شروع را بحث از روش قرار دهیم.

(بیشتر…)


ویژه‌نامه‌ی سمینار: بررسی اندیشه‌ و آثار دکترعلی شریعتی – مجله آفتاب کویر ( ۱۳۷۷)

82218641-70995742

شریعتی و روشنفکری دینی

علوی تبار

 منبع:مجله‌ی آفتاب کویر

 تاریخ: تابستان 1377    

   زنده یاد شریعتی همان‌طور که خود نیز مایل بود به‌عنوان یک “روشنفکر دینی” شناخته شده و نماد یک دوره و یک سرمشق (پارادایم) در روشنفکری دینی است. از اینرو هر تلاشی در جهت شناخت و تحلیل الگو‌های نظری رفتاری روشنفکری دینی گامی است در جهت تحلیل و شناخت زنده‌یاد شریعتی و میراث او.

(بیشتر…)


بیست و یکمین سالگرد شهادت شریعتی (۲۸ خرداد ۱۳۷۷)

بیست و یکمین مراسم سالگرد شهادت شریعتی ۲۸ خرداد۱۳۷۷

photo_2017-05-14_11-03-03

بیستمین و یکمین مراسم شریعتی به شکل گسترده ای و در سراسر کشور برگزار می شود. این مراسم ها عمدتا به ابتکار انجمن های اسلامی دانشگاههای سراسر کشور و با حضور چهره های متنوعی در حوزه سیاست، فرهنگ، و حوزه مدنی و نیز حول و حوش موضوعاتی چون هویت، قدرت، دین، و….شکل می گیرد. شخصیت هایی چون  یوسفی اشکوری، تقی رحمانی، علیجانی ‌از چهره های ثابت سخنران هستند. (غیبت زنان محسوس است).گستردگی این مراسم را می‌توان در ربط با گشایش فضای دانشجویی بعد از دوم خرداد قرار داد و همچنین فرصتی که محبوبیت شریعتی برای برپایی این نوع تجمعات فراهم می‌کند. نگاهی به موضوعات سخنرانی‌ها نیز این نسبت را روشن‌تر می‌سازد.

به گزارش روزنامه ایران فردا (شماره ۴۴- تیر ۱۳۷۷) برپایی مراسم بیست و یکمین سالگرد شهادت شریعتی در برخی از شهرها همچون مسجد سلیمان و لاهیجان به دلیل مخالفت مقامات محلی مجوز برگزاری نمی گیرد.

(بیشتر…)


پیام هاجر – خرداد و تیر 1377 (pdf)

612-767-1391-3-21-11-31-33-DD19

پیام هاجر – خرداد و تیر 1377

مجموعه مقالاتی در مورد دکتر علی شریعتی. (بیشتر…)


توس – خرداد pdf) 1377)

613-small-thu

توس – خرداد 1377

مقالاتی در یادمان بیست‌ویکمین سالمرگ دکتر علی شریعتی. (بیشتر…)


ایران فردا – تیر 1377 (pdf)

611-small-thu

ایران فردا – تیر 1377

مقاله‌هایی برای بزرگداشت یاد دکتر شریعتی. (بیشتر…)