[]

شریعتی در ترکیه | گفت‌وگو با خلیل ابراهیم ینیگون (سایت اینترنتی آسو ـ ۶ تیر ۱۳۹۹)

شریعتی در ترکیه

گفت‌وگو با خلیل ابراهیم ینیگون
منبع: سایت اینترنتی آسو
تاریخ: ۶ تیر ۱۳۹۹

 

فاطمه مسجدی ـ بابک مینا  |  علی شریعتی یکی از تأثیرگذارترین اندیشمندان ایرانی در خارج از مرزهای ایران است. هر چند در دهه‌های اخیر محبوبیت اندیشهی وی در ایران رو به افول بوده است، در ترکیه همچنان در کانون توجه اسلام‌گرایان قرار دارد. در گفت‌وگو با خلیل ابراهیم ینیگون، استاد دانشگاه استنفورد در آمریکا، علل محبوبیت شریعتی در ترکیه را می‌کاویم.

(بیشتر…)

هیاهو برای هیچ: خطیب یا مدرس | محمد جواد غلامرضاکاشی (مطلب اختصاصی برای سایت بنیاد شریعتی ـ ۳۱ خرداد ۱۳۹۹)

هیاهو برای هیچ: خطیب یا مدرس

محمد جواد غلامرضاکاشی
منبع: مطلب اختصاصی برای سایت بنیاد شریعتی
تاریخ: ۳۱ خرداد ۱۳۹۹

 

«شریعتی، بیش از هر چیز سخنران بود. منظورم این است که با احساسات، هیجانات و عواطف مخاطبان بازی می‌کرد. ولی روشنفکران بعد از انقلاب، بیشتر معلم و مدرس‌اند. در سخنرانی‌ها‌ی‌شان هم درس می‌دهند. شما وقتی به سخنرانی دکتر علی شریعتی گوش می‌کنید، خیلی احساسات و عواطف و هیجانات دارید، غلیان پیدا می‌کنید. می‌گویید حق با اوست، آفرین و هورا… اما وقتی سخنرانی‌اش تمام شد، اگر کسی از شما بپرسد که عصاره‌ی سخنرانی دکتر شریعتی چه بود، آنگاه می‌بینید مثل ماهی که از چنگ‌تان می‌گریزد، چیزی در مشت ندارید. نمی‌توانید مثلا بگوید سخنرانی یک مقدمه داشت، سه تا ذی‌المقدمه داشت، یک مدعا و دو تا دلیل داشت. چون خطیب بود. از خطه‌ی خراسان بود و در آن خطه سخنرانان قهار داشتیم. مثل فخرالدین حجازی. “هیاهو بر سر هیچ”. خدا رحمت‌اش کند؛ اما هر وقت به ایشان فکر می‌کنم یاد گفته شکسپیر می‌افتم که “هیاهو بر سر هیچ”

(بیشتر…)

شریعتی خوب می‌گفت اما خوب نمی‌اندیشید | محمد زارع شیرین کندی (ایبنا، خبرگزاری کتاب ایران ـ ۲۹ خرداد ۱۳۹۹)

شریعتی خوب می‌گفت اما خوب نمی‌اندیشید

محمد زارع شیرین کندی
منبع: ایبنا، خبرگزاری کتاب ایران
تاریخ: ۲۹ خرداد ۱۳۹۹

 

یادداشت زیر اولین بار توسط خبرگزاری کتاب ایران منتشر شده و روزنامه شرق نیز در تاریخ ۳۱ خرداد ۱۳۹۹ آن را منتشر کرده است. در انتهای مطلب می‌توانید فایل پی‌دی‌اف صفحه اندیشه روزنامه شرق را دانلود کنید.

(بیشتر…)

روشنفكران انقلابی مديون شريعتی | گفت‌وگو با محمد صدر (روزنامه اعتماد ـ ۳۱ خرداد ۱۳۹۹)

روشنفكران انقلابی مديون شريعتی

گفت‌ وگو با محمد صدر*
منبع: روزنامه اعتماد
تاریخ: ۳۱ خرداد ۱۳۹۹

 

ماهرخ ابراهيم‌پور ـ اعتماد| چاپ چند كتاب درباره تاريخ شفاهي وزارت خارجه و خاطرات سيدمحمد صدر در اين وزارتخانه باعث شد، قدري چند و چون اين وزارتخانه مهم و البته بسيار محافظه‌كار به رشته تحرير دربيايد، كتاب‌هايي كه به لحاظ بصري چندان مخاطب را ترغيب نمي‌كند كه كتاب‌ها را ورق بزند اما اگر به جزييات، حواشي و متن اين وزارتخانه علاقه‌مند باشيد حتما درصدد برمي‌آييد كه از لابه‌لاي اين كتاب‌ها مطالبي را بخوانيد و بعد دريابيد كه چه خبر است! كتاب‌هايي كه چند سالي است سيد محمد صدر، ديپلمات و سياستمدار كنوني به نگارش درآورده است، بالا و پايين بسياري دارد و به ويژه در دوره اصلاحات قابل توجه است، مطالبي كه از حواشي بسياري برخوردار است و البته صراحت صدر در بيان مطالب اين دوره جالب توجه است. صراحت و جسارتي كه باعث شد، من در مقابلش بنشينم و درباره خاطراتش با او چندين مصاحبه داشته باشم، اعتراف مي‌كنم در جلسه نخست نه يك مصاحبه‌گر بلكه بيشتر شنونده بودم و در اين شنيدن سخنان يك سياستمدار درباره نحوه ورودش به سياست، همراهي با دولت محمدعلي رجايي، رفتار بني‌صدر، دانشگاه تهران در دوره انقلاب و بيش از همه نحوه نگاهش به علي شريعتي برايم جالب و درخور تامل بود هر چند بيش از آن خاطرات علي‌اكبر صالحي را تورق كرده بودم و نكات جالبي در اين خاطرات توجهم را جلب كرد و مصاحبه تاريخ شفاهي با كمال خرازي نيز نكات درخوري داشت اما خاطرات صدر به ويژه در بيان نكات صريح و انتقادي‌اش از دوره رياست‌جمهوري علي‌اكبر هاشمي‌رفسنجاني و سيدمحمد خاتمي در نوع خود قابل توجه و مطالعه است.

(بیشتر…)

میراث شریعتی (پرونده‌ی ویژه‌ هفته‌نامه تجارت فردا ـ ۲۴ خرداد ۱۳۹۹)

میراث شریعتی

منبع: هفته‌نامه تجارت فردا
تاریخ: ۲۴ خرداد ۱۳۹۹

هفته‌نامه تجارت فردا به سردبیری محمد طاهری و مدیرمسئولی علیرضا بختیاری پرونده‌ای را شامل ۲۰ صفحه‌ در شماره ۳۶۳ (تاریخ ۲۴ خرداد ۱۳۹۹) خود به بررسی آراء اقتصادی شریعتی و تاثیرات آن بر اقتصاد ایران اختصاص داده است. از اعضای شورای سیاستگذاری این نشریه می‌توان به آقایان یحیی آل‌اسحاق، عباس آخوند‌‌‌‌ی، محمد‌‌‌‌‌مهد‌‌‌‌ی بهکیش، د‌‌‌‌اود‌‌‌‌ د‌‌‌‌انش‌جعفری، محمد‌‌‌‌ طبیبیان، موسی غنی‌نژاد، مسعود کرباسیان، علی میرزاخانی، محمد‌‌‌‌ نهاوند‌‌‌‌یان و مسعود نیلی اشاره کرد. نویسندگان مطالب این پرونده که شامل دو بخش سوسیالیسم مذهبی و شریعتی شناسی است عبارتند از: شادی معرفتی، فاطمه شیرازی، محمد ماشین‌چیان (سردبیر سایت بورژوا)، رضا طهماسبی، امیرحسین خالقی. همچنین دو گفت‌وگو با دکتر موسی غنی‌نژاد و علی‌اصغر سعیدی در این پرونده به چاپ رسیده است.

 

تصاویر چند صفحه از این ویژه‌نامه:

 

 

 

شریعتی، تئوریسین سوسیالیسم اسلامی | گفت‌وگو با دکتر موسی غنی‌نژاد (هفته‌نامه تجارت فردا ـ ۲۴ خرداد ۱۳۹۹)

شریعتی، تئوریسین سوسیالیسم اسلامی

گفت‌وگو با موسی غنی‌نژاد
منبع: هفته نامه تجارت فردا
تاریخ: ۲۴ خرداد ۱۳۹۹

 

هفته‌نامه تجارت فردا در شماره ۳۶۳ به مناسبت چهل و سومین سالگرد شهادت شریعتی مجموعه مطالبی پیرامون وی منتشر کرده است. گفت‌وگو با موسی غنی‌نژاد بخشی از این پرونده است که در ادامه‌ی مطلب‌ می‌توانید بخش‌هایی از آن را بخوانید و فایل پی‌دی‌اف نسخه‌ی کامل آن را دانلود کنید.

(بیشتر…)

سرمایه کلامی شریعتی | محمدجواد غلامرضا کاشی (روزنامه ایران ـ ۲۶ خرداد ۱۳۹۹)

چه چیز به کلام شریعتی «استعداد تولید قدرت» می‌‏داد؟

سرمایه کلامی شریعتی

محمدجواد غلامرضاکاشی
منبع: روزنامه ایران
تاریخ: ۲۶ خرداد ۱۳۹۹

 

1 کلام دکتر علی شریعتی طی نیم‌ قرن گذشته، عالی‎ترین مصداق «کلام مولد قدرت» است. نباید از این سخن، الزاماً «کلام انقلابی» فهم شود. پیوند سرمایه کلامی شریعتی با انقلاب، یک حادثه بود. حادثه‌ای که سویه‌های خیر و شر فراوان داشت. اما مقصود ما از «کلام مولد قدرت» کلامی است که پشتوانه جامعه سیاسی است. کلامی که حیات سیاسی را زنده و شاداب می‌کند. کلامی که اقتدار تولید می‌کند و همزمان پشتیبان آزادی است. برای فهم این کلام می‌توان به ادبیات هانا آرنت رجوع کرد؛ کلام به‌ منزله عالی‌ترین مصداق عمل در عرصه سیاست. کلام اگر بتواند در زندگی جمعی، خلاق و گشاینده افق‌های تازه باشد، آزادی بزاید، اراده جمعی را ممکن کند و زایشگر عرصه عمومی باشد یک کلام قدرتمند است. اگر گاهی با لحظه پیشامدی یک انقلاب همراه است، گاهی هم می‌تواند تثبیت‏ کننده و تداوم ‏بخشنده یک نظم دموکراتیک و یک جامعه قدرتمند نیز باشد. نقش یک کلام قدرتمند، به موقعیت‌های پیش‎بینی نشده تاریخی وابسته است. اما هر چه هست، عرصه سیاست نیازمند تولید کلام مولد قدرت است.

(بیشتر…)

باید در شریعتی ناقدانه و سنجش گرانه اندیشید | گفت‌وگو با دکتر مقصود فراستخواه (روزنامه ایران ـ ۲۶ خرداد ۱۳۹۹)

باید در شریعتی ناقدانه و سنجش گرانه اندیشید

گفت‌وگو با دکتر مقصود فراستخواه
منبع: روزنامه ایران
تاریخ: ۲۶ خرداد ۱۳۹۹

 

باید در شریعتی «ناقدانه» و «سنجش‌گرانه» اندیشید؛ نه اینکه در او متوقف شد. ما روی شانه غول‌هایی همچون شریعتی، آل‌احمد، ساعدی و رحیمی ایستاده‌ایم. چشم‌های ما بهتر از آنها نمی‌بیند، اما چون روی شانه آنها نشسته‌ایم شاید باهم و به کمک هم بتوانیم بیشتر ببینیم. نسلی که در زمانه‌ای متفاوت از او زندگی می‌کند حق دارد دوباره در کار و بار خود مستقلانه بیندیشد و تصمیم بگیرد. نسلی که با مسأله‌هایی به غایت پیچیده و متفاوت درگیر است که امثال شریعتی اصلاً درگیر نبودند.

(بیشتر…)

امت و امامت، پایان شریعتی و آغاز ما | محمد عثمانی (کانال تلگرام بنیاد فرهنگی شریعتی ـ ۲۷ خرداد ۱۳۹۹)

امت و امامت، پایان شریعتی و آغاز ما

محمد عثمانی
منبع: کانال تلگرام بنیاد فرهنگی شریعتی
تاریخ: ۲۷ خرداد ۱۳۹۹

 

در فاصله زمانی که از درگذشت دکتر شریعتی و ماحصل فکر او یعنی انقلاب، قرار گرفتیم فرصت را باید مغتنم به باز بینی گذشته از برای آینده داشته باشیم. در هیاهو سیل انقلابی، نبود شریعتی گناه ها را متوجه او ساخت. اما این امر شأن ما نیست. متناسب با شرایط جامعه، موج بسیج فکری توده برای تحول انقلابی را رقم زد. آنگاه در نوشته امت و امامت برای جامعه گذار از فرآیند انقلابی طرحی را برمی سازد. در این ایده شریعتی با اهمیت دادن به جایگاه رهبری آگاه که تجلی تمام ساخته های عمومی بوده، وظیفه گذار را بر دوش او می گذارد. طرح واره ای نخبه گرایانه که خودآگاهی نخبگان سیاسی، سیستم را به سمت دموکراسی واقعی سوق می¬دهند. شریعتی به نیکی دریافته بود که جامعه ای که در آن توده ها، رویکردی تبعی از معادلات قدرت دارند؛ نمی تواند با انقلاب صرف به دموکراسی و حاکمیت مردم بر خویشتن خویش را محقق سازند.
براین اساس حرکت گام به گام نخبه گرایانه، در ادامه مسیر انقلاب، توده را در مقام آموزش از نخبگان در زمان پیروزی انقلاب، دموکراسی رأس ها را به دموکراسی رأی ها بدل خواهد کرد. شریعتی این نکته را با توجه به نقش خودآگاه سازی توده ها در فرصت انقلاب دریافته بود؛ یعنی همانطور که این نخبگان و رهبران توده ها در میانه مردم، آنان را آگاه به شرایط و آماده بسیج برای تحول کرده بودند؛ می توانند رهبران پس از پیروزی برای تحقق دموکراسی باشند. شریعتی در این نقطه از طرح واره خود، کا را به اجبار به پایان می رساند. حال در این فرجه زمانی، فرصت ما است که از پایان او، آغازی نو با خوانش انتقادی از گذشته و رهیافتی ایجابی به آینده داشته باشیم.

آن چه شریعتی در طرح واره خود از آن غافل بود، نخبگان انقلابی و رهبران بسیج کننده برای تغییرات بنیادی، لزوما نخبگان یا رهبرانی دموکرات و یا دموکراسی خواه نیستند. شریعتی آن چه بایسته برای یک رهبری انقلابی و نخبگان خودآگاه می دید، به عصر پیروزی از برای تحقق هدایت شده دموکراسی هم سرایت می داد. در تفکر شریعتی برای بسیج توده از برای انقلاب، توان فکری و فرهنگی موجود در دین و مذهب، بهره گرفت. حال سؤال این است که هم¬طراز با توان فرهنگی و فکری انقلابی نهادینه در مذهب، پتانسیل فرهنگ دموکراتیک نیز در این جامعه وجود داشت؟ بی شک در پاسخ نمی توان جوابی مثبت به قاطعیت داد. شریعتی هم به این مسئله واقف بود؛ لذا در حرکت انقلابی، این نخبگان هستند که در مقام آموزش جامعه، نقش دموکراسی رأس ها را ایفاء می کنند. اما پرسش دوباره این است که این نخبگان نمود بخش دموکراسی رأس ها، خود به دموکراسی واقف و یا نسبت به آن خود آگاهی داشتند؟ نقطه امروزین که ما در آن اکنون ایستاده ایم، خود پاسخ گوی این پرسش است.

براین اساس با توجه به این ایده شریعتی که با آن کار خود را به پایان برد؛ ما باید آغازی نو انجام دهیم. آموزش جامعه به دموکراسی، نیازمند بازتولید فرهنگ دموکراتیک در جامعه است. در این رهیافت این نقش را باید نخبگان دموکراتیک و معتقد بر این مسیر بارش را به دوش بکشند. تولید ذهنیت دموکراتیک در ساخت-های آموزشی چون آموزش و پرورش و دانشگاه و تجلی رواداری در مناسبات اجتماعی از طریق وجود گروه-های مرجع معتقد به دموکراسی به عنوان یک فکر و فرهنگ در ابتدا و بعد به مثابه روش نهادینه خواهد شد. زنیاز امروزین جامعه در ادامه مسیر شریعتی، در پیچ تاریخ گذار به دموکراسی، نخبگان و گروههای دموکراتیک برای نهادینه سازی فرهنگ دموکراسی خواهی است.

شریعتی به مثابه پارِسیاستِس عصر خویش | محمدرضا صدقی رضوانی (کانال تلگرام بنیاد فرهنگی شریعتی ـ ۲۷ خرداد ۱۳۹۹)

شریعتی به مثابه پارِسیاستِس عصر خویش

محمدرضا صدقی رضوانی
منبع: کانال تلگرام بنیاد فرهنگی شریعتی
تاریخ: ۲۷ خرداد ۱۳۹۹

 

پارِسیا (حقیقت‌گویی) و پارِسیاستِس (حقیقت‌گو) در میان مفاهیم و واژگان اندیشه سیاسی، کلیدواژه‌گانی مهجور و مغفول در فضای سیاسی و فکری ایران هستند. غربت این مفاهیم شاید نه تنها از آن رو است که این مفاهیم زاییده بستر آتن کلاسیک‌اند که در آن گفتن بی‌محابای حقیقت بخشی از فرهنگ و سیاست به‌شمار می‌رود، بلکه از این جهت است که در این روزگار به ندرت مابه‌ ازاء واقعی و انضمامی در میان جامعه ایرانی دارد. (بیشتر…)