امر ملی در برابر فهم ملیگرایانه از بحران کنونی ایران | حسین مصباحیان (سخنرانی در بنیاد فرهنگی دکتر علی شریعتی ـ ۲۲ خرداد ۱۴۰۵)
امر ملی در برابر فهم ملیگرایانه از بحران کنونی ایران
حسین مصباحیان
منبع: سخنرانی در بنیاد فرهنگی دکتر علی شریعتی
تاریخ: ۲۲ خرداد ۱۴۰۵
بحران امروز ایران را نمیتوان با زبان سادهی تقابل حکومت و مردم، داخل و خارج، ملی و ضدملی، یا وطندوست و وطنفروش فهم کرد. این دوگانهها، هرچند در فضای هیجانی سیاست روز جذاباند، بیشتر از آنکه چیزی را توضیح دهند، لایههای عمیقتر بحران را میپوشانند. مسئله ایران فقط بحران حکومتداری، اقتصاد، مشروعیت سیاسی یا انسداد نهادی نیست؛ مسئله، گسست تدریجی رابطه میان شهروند، وطن و آینده است. جامعهای که سالها از امکان اثرگذاری سیاسی، مشارکت مدنی، امنیت روانی، عدالت اقتصادی و بهرسمیتشناختهشدن محروم شده است، تنها ناراضی و حتی خشمگین نیست؛ زخمی است. در چنین وضعی، حتی مفهوم وطن نیز دچار دگردیسی میشود. وطن دیگر برای همه، خانه مشترک و افق همبستگی نیست؛ برای بخشی از جامعه، ممکن است نهادها، زیرساختها و نمادهای ملی بهجای آنکه دارایی عمومی و میراث مشترک تلقی شوند، بهعنوان اجزای مادی همان نظمی دیده شوند که زندگی آنان را فرسوده و تحقیر کرده است. از همینجاست که باید پدیدههایی چون بیاعتنایی نسبت به ویرانی، استقبال از فشار خارجی، یا حتی تمنای مداخله نظامی را نه با محکومیت اخلاقی فوری، بلکه با تحلیل شرایط تولید آن فهم کرد. چنین تمناهایی البته نه قابل دفاعاند و نه رهاییبخش؛ اما توضیح آنها با واژههایی مانند خیانت یا بیوطنی نیز کافی نیست. این پدیدهها نشانه فروپاشی پیوند میان مردم و امر مشترکاند. پرسش اصلی این نیست که چرا بخشی از مردم خشمگیناند؛ پرسش این است که چرا خشم آنان از مسیر بازسازی سیاسی و عاملیت داخلی خارج شده است و به انتظار ویرانی از بیرون رسیده است.
(بیشتر…)ساخت یابی «امر ملی» در ایران از نظر علی شریعتی | عباس منوچهری (روزنامه شرق ـ ۲۸ خرداد ۱۴۰۵)
ساخت یابی «امر ملی» در ایران از نظر علی شریعتی
عباس منوچهری
منبع: روزنامه شرق
تاریخ: ۲۸ خرداد ۱۴۰۵
ساخت یابی «امر ملی» در ایران از نظر علی شریعتی
پرسش از «امر ملی» امروزه سه پاسخ متفاوت را در بردارد:
نیست انگارانه: این تعبیر اساسا قائل به وجود چیزی که بتوان آنرا «ملی» نامید نیست. یا حداقل در جهان پسا ها ی امروزین «امر ملی» را فاقد اهمیت نظری و عملی می داند.
پوزیتیویستی – ساختاری : رویکرد ساختاری مناسبات طبقاتی را تقدم ساختارهای عینی بر هر پدیده و امری.
رومانتیک – ضد سلطه: نهضت های رهائی بخش و ضد استعماری امر ملی را در چارچوب مبارزات رهائی بخش معنا می کنند.
(بیشتر…)امر ملی در نگاه نو اندیشی دینی هم اینجا و هم اکنون | احسان شریعتی (روزنامه شرق ـ ۲۸ خرداد ۱۴۰۵)
امر ملی در نگاه نو اندیشی دینی هم اینجا و هم اکنون[i]
احسان شریعتی
منبع: روزنامه شرق
تاریخ: ۲۸ خرداد ۱۴۰۵
مقدمه:
با ظهور جنگی که از سوی آمریکای ترامپ و اسرائیل نتانیاهو آغاز شده و علاوه بر ایران، لبنان و فلسطین و سوریه و یمن و کل خاورمیانه، موجودیت ملت و کشور ما را تحت تهاجم خارجی قرار داده پرسش از امر ملی، پرسشی است وجودی و همگانی، همینجایی و هم اکنونی و نه فقط مختص نخبگان. موجودیت ایران هیچ گاه تا این حد به خطر نیفتاده بوده است.
«امر ملی»در اینجا که ماییم دستخوش دوگانه های خارجی- داخلی، صف و صف کشی های درونی، تقابل در برابر نظم حاکم و..است. تجربه جنگ نشان داد که مسئله محدود به نقطه زنی نیست و فراتر از تضاد ما و حاکمیت پیش می رود و می تواند به فجایع بزرگی منجر شود. بر همین اساس تعریف از «امر ملی» ضروری است و پاسخ خود را باید در نسبت میان سه ضلع پیدا کند: ملت، دولت و نظم ویا نظام جهانی.
(بیشتر…)دفاع پایدار و عقلانی از امر ملی | محمد جواد غلامرضاکاشی (بنیاد فرهنگی دکتر علی شریعتی ـ ۲۲ خرداد ۱۴۰۵)
دفاع پایدار و عقلانی از امر ملی
محمد جواد غلامرضاکاشی
دانشیار دانشکده حقوق وعلوم سیاسی دانشگاه علامه طباطبایی
منبع: روزنامه شرق
تاریخ: ۲۸ خرداد ۱۴۰۵
«امر ملی» دلالات گوناگون دارد. به هر آن چیزی دلالت میکند که به همگان تعلق دارد و سود و زیانش دامنگیر همه میشود. مردم ما یکصد و اندی سال است بر سر مصادیق امر ملی فرقه فرقه شدهاند. گروهی خیال کردند دفاع از سنت امر ملی است، دیگری توسعه و مدرنیته را امر ملی دانست. یکی از آزادی گفت دیگری از اسلام. یکی میراث ایران باستان، زبان و فرهنگ باستانی ایران را امر ملی دانست دیگری فراموشی این همه و توجه به دنیای جدید را مطمح نظر قرار داد. تنها چیزی که در آن اختلافی نیست، سرزمین است. رویاروی دشمن تجاوزگر خارجی برجسته میشود و به مثابه مصداق بی بدیل امر ملی ظهور میکند. آنچه در ماههای اخیر و پس از تجاوز آمریکا و اسرائیل شگفتی همگان را برانگیخت، تردید در این اصل مسلم بود. بخشی از مردم در شرایط خطر موجودیت سرزمینی هم به این نتیجه نرسیدند که دست وحدت به گروههای دیگر بدهند و در مقابل دشمن خارجی با آنها همصدا و هم پیمان شوند. بدتر این که گروههایی البته در خارج از کشور، پرچم کشور متجاوز را در دست گرفتند و به خیابان آمدند. آنچه آنان در خارج از کشور به طور علنی انجام دادند در قلب و نهان بخشی از ایرانیان داخل کشور هم جاری بود. سرزمین مصداق بی بدیل امر ملی است. ما در چه وضعیتی به سر میبریم؟ چه چیز میتواند زائل کننده غیرت به تمامیت سرزمینی در بخشی از جمعیت یک کشور باشد؟ پاسخ در همان دلالات متعدد امرملی است. امر ملی به شرطی زنده و معنادار است و تمام مردم را در زمینه حراست از تمامیت سرزمینی هم پیمان میکند که بستر زنده و فعالی برای رقابت و اختلاف و حتی ستیز پیرامون دلالات گسترده امر ملی گشوده باشد. اگر باب گفتگو و رقابت پیرامون معنابخشی به امر ملی مسدود شده باشد، آنگاه امر ملی در همان مصداق تردید ناپذیرش هم کم توان و کم اثر میشود.
(بیشتر…)